Kijken: The last shaman (2016) - Diagnose Depressie
1250
post-template-default,single,single-post,postid-1250,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,qode_popup_menu_push_text_right,footer_responsive_adv,hide_top_bar_on_mobile_header,qode-content-sidebar-responsive,columns-4,qode-theme-ver-10.1,wpb-js-composer js-comp-ver-5.0.1,vc_responsive

Kijken: The last shaman (2016)

James is depressief en suïcidaal. Pillen, praten: hij heeft het allemaal geprobeerd. Tot psychiatrische opname inclusief elektroconvulsietherapie aan toe. Niets helpt. Wanneer hij hoort over ayahuasca, een hallucinogene drank die sjamanen van indianenstammen uit het Amazonegebied gebruiken om mensen fysiek en spiritueel te genezen, besluit James af te reizen naar Peru in de hoop op genezing van zijn depressie.

 

Door Bregtje

James, een rijkeluiszoontje dat studeert aan een prestigieuze Amerikaanse universiteit, is depressief. Hij haat zichzelf. ‘Ik ben 21 en word elke dag wakker in een hel.’ Staand op een leeg treinspoor verklaart hij: ‘Het is een geruststellende gedachte dat ik er zelf een einde aan kan maken. Ik ben er zeker van dat mijn leven over is.’

Toch maakt James er geen einde aan . Althans, vooralsnog niet. Hij geeft zichzelf nog tien maanden de tijd. Tien maanden om op zoek te gaan naar genezing. Vindt hij die niet, dan geeft hij zichzelf een license to kill.

Op National Geographic heeft hij een documentaire gezien over de geneeskrachtige werking van ayahuasca, een hallucinogene drank gemaakt van oerwoudlianen die Indianen in het Amazonegebied drinken tijdens magisch-religieuze gebruiken, onder leiding van een sjamaan. Dat zet hem aan het denken. Westerse geneeskunde en psychiatrie hebben hem niet kunnen helpen. Zou ayahuasca hem kunnen helpen? Hij besluit af te reizen naar Peru.

‘Ik ben niet op zoek naar god, ook niet naar iets spiritueels. Ik zoek alleen een wonder om mij te genezen,’ verzucht James achterin een hobbelende, rammelende jeep op een zanderige weg . Hij is aangekomen in Iquitos, Peru en gaat op zoek naar een sjamaan om hem in het ritueel te begeleiden. Het is nog niet zo eenvoudig om een ‘echte’ sjamaan te vinden, want ingegeven door geldelijk gewin is er in Iquitos een ware wildgroei aan ‘spirituele genezers’ ontstaan. Allemaal beloven ze goedgelovige reizigers hetzelfde: ‘Waar het pad is afgesloten, kan ayahuasca het weer voor je openen.’

James, die nog antidepressiva slikt en daarom geen deel mag nemen, woont zijn eerste ayahuasca ceremonie bij als toeschouwer en is getuige van een sterfgeval. De bij de ceremonie aanwezige, overwegend Westerse, jongeren zijn aangeslagen. James besluit dat hij hier niet moet zijn en gaat op zoek naar een andere, betere sjamaan. Hij komt terecht bij Ron, een gringo, ex-con en former drug addict die er geen geheim van maakt dat ook hij grof geld verdient aan ayahuasca. Bij Ron ondergaat James, na eerst een maand lang gevast te hebben om zijn lichaam te ontgiften, zijn eerste ceremonie. Denk nachtelijk chanten bij volle maan, hypnotiserend getrommel en een stroom aan psychedelische beelden en jeugdherinneringen. Hij kotst alles uit en concludeert: ‘Je wordt in het leven gekwetst, en dat moet je verwerken. Pijn, woede en verdriet kunnen zo diep gaan zitten dat je je eigen lichaam niet eens meer kunt voelen.’

Het lijkt erop dat hij door de ayahuasca een doorbraak heeft beleefd: hij heeft het ineens over dingen als ‘zelfliefde’, ‘wholeness’, ‘universele verbinding’ en ‘oneness’.

Is zijn queeste hiermee ten einde, heeft hij gevonden waarnaar hij zocht? Neen. Er moet meer zijn. Gringo sjamaan Ron kan hem niet verder helpen, en zo komt James uiteindelijk terecht bij Pepe, een genezer die in een indianendorp diep in de Amazone woont en ‘genuine’ is. Pepe is bereid James te helpen. Na een een bad van medicinale planten om zijn lichaam te zuiveren van angsten en negatieve energie ondergaat James bij Pepe en zijn dorpsgenoten voor de tweede maal een ayahuasca ceremonie. Dit is the real thing, dat is zo duidelijk als wat. James heeft gevonden waarnaar hij zocht.

Als je door de helaas overduidelijke clichés in The last shaman heen kunt kijken – zoals de al te voor de hand liggende, bijna obligate scènes van een suïcidale James op het treinspoor en de nieuwe dageraad als symbool voor zijn wedergeboorte, de te gestylede mooie beelden van het Amazone gebied, de mystificatie van de sjamanen, indianen en het hele ayahuasca-gebeuren en je je niet ergert aan het hoge hipstergehalte van de naar spirituele verdieping zoekende, verdwaalde westerse jongeren die een zo native mogelijke, authentieke ervaring willen, is dit best een aardig relaas van een persoonlijke zoektocht. James lijkt na zijn queeste een rustpunt te hebben gevonden en in staat om een nieuwe verbinding aan te gaan met zijn omgeving en zichzelf. Hij keert in elk geval met hernieuwde levenslust naar huis.

Maar toch… ergens blijft het wringen. Misschien niet voor niets dat de film begint en eindigt met de uitspraak: ‘Alles wat je nodig hebt en weten moet, ligt in jezelf besloten.’ De reis die James maakte om een eind te maken aan zijn depressie, was vooral een innerlijke zoektocht. Daarvoor moet je naar binnen gaan. En daar heb je uiteindelijk geen wereldreis, geen ayhuasca voor nodig. Alleen jezelf.

 

De trailer van ‘The last shaman’ zie je hier. De docu/film is ook te zien op YouTube en Netflix.