Lezen: Gebroken wilskracht (2017) - Diagnose Depressie
1205
post-template-default,single,single-post,postid-1205,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,qode_popup_menu_push_text_right,footer_responsive_adv,hide_top_bar_on_mobile_header,qode-content-sidebar-responsive,columns-4,qode-theme-ver-10.1,wpb-js-composer js-comp-ver-5.0.1,vc_responsive

Lezen: Gebroken wilskracht (2017)

Psychiaters met psychische problemen en therapeuten met issues: hulpverleners zijn ook maar gewoon mensen. Wanneer je, zoals Jeffrey Wijnberg, vanuit zowel professionele deskundigheid als vanuit eigen ervaring over depressie kunt schrijven, wint je verhaal aan zeggingskracht. 

 

Door Bregtje 

 

Jeffrey Wijnberg, de schrijver van Gebroken wilskracht: De ziekte die depressie heet en hoe je ervan geneest is psycholoog, therapeut en coach. Zijn vakgebied: provocatieve psychologie. De provocatieve therapie werd in Amerika in de jaren ’60 door Frank Farrelly ontdekt en ontwikkeld. Farrelly gaf zijn patiënten steevast groot gelijk wanneer ze in mineur bij hem kwamen en tegen hem zeiden: ik ben anders/raar/gek/onzeker/waardeloos/… en het komt vast nooit meer goed. Hij bemerkte dat zijn patiënten onmiddellijk in verzet gingen en terugkrabbelden wanneer hij hen vanaf het eerste moment positief ging bekrachtigen in hun uitspraken en slachtofferschap. ‘Nou, nee, dokter,’ wierpen ze dan tegen, ‘eigenlijk valt het wel mee hoor en is het toch niet zo erg als ik net beweerde.’

Farrelly ontwikkelde zijn provocative psychology tot een bruikbare tool die een appèl doet op de natuurlijke neiging van de mens tot overleven, zichzelf te verbeteren en positief in het leven te staan. De therapeut of hulpverlener kruipt bij deze vorm van therapie meer dan eens in de rol van advocaat van de duivel, en daagt de hulpvrager expres uit. Dus geen dozen vol tissues of een warm bad aan begrip en aandacht, maar een stevige, confronterende aanpak. Zware kost wordt op die wijze vanuit humor bezien en gerelativeerd. Want: ‘Humor draagt de ziel over afgronden heen en leert haar met haar eigen leed te spelen’ en ‘lachend kan men duizend dingen doen die met tranen onmogelijk schijnen’. Zit wat in, niet?

 

‘Humor draagt de ziel over afgronden heen
en leert haar met haar eigen leed te spelen’
(Anselm Feuerbach, 1775-1833)

 

In Nederland specialiseerde Jeffrey Wijnberg zich in de provocatieve therapie, en paste die toe in zijn eigen praktijk. Onorthodox, volgens sommigen. Effectief, vindt Wijnberg. Behalve therapeut en auteur, is Jeffrey ook ervaringsdeskundige: hij kreeg zelf tot tweemaal toe flinke depressies. Inclusief opname in een kliniek. Maar hij kwam eruit.

Gebroken wilskracht schreef hij zowel vanuit het professionele perspectief van hulpverlener als vanuit zijn persoonlijke ervaring als patiënt. En dat geeft dit boek, waarmee Wijnberg meer begrip rondom depressie wil kweken en stigma en vooroordelen wil wegnemen, veel zeggingskracht. Juist omdat Wijnberg dit onderwerp niet alleen benadert vanuit theorie, maar ook vanuit de praktijk.

Coup van het brein
Wijnberg ziet een depressie vooral als een (tijdelijk) gebroken wilskracht. Vandaar ook de titel, die verwijst naar het feit dat ‘bij de depressieve patiënt sprake is van gebroken wilskracht: het is niet dat hij weigert om zich in beweging te zetten, hij is er fysiek en mentaal gewoonweg niet toe in staat. Het doorgronden van het fenomeen van de gebroken wilskracht is lastig maar het heeft er alle schijn van dat het brein een ‘coup’ heeft gepleegd: om te voorkomen dat er nog meer overprikkeling kan plaatsvinden, wordt de patiënt in zijn normale functioneren lamgelegd, waardoor hij gedwongen is om zich koest te houden’.

Het doel van zo’n ‘coup van het brein’ is om de degene die de depressie heeft rust te gunnen. Want die is in zijn normale doen geneigd om zich over de kop te werken en gaat veel te ver in wat hij van zichzelf verlangt. Paradoxaal genoeg, zo stelt Wijnberg, is een depressie een ziekte, maar ligt tegelijkertijd juist in het ziekteproces ook de genezing besloten. Zo bekeken is een depressie eigenlijk niet meer dan een gezonde reactie van het lichaam/systeem op een ongezonde en buitensporige hoeveelheid stress.

Behalve een tijdelijk gebroken wilskracht, is een depressie volgens Wijnberg wellicht ook een ‘energiecrisis’, die ontstaat door ‘energielekken’ in de vorm van overprikkeling en mensen, situaties (drukke sociale gelegenheden, zorgen, ruzies en conflicten etc.) en activiteiten die eenvoudigweg te veel van iemand vergen. Maar ook gebrek aan liefde, aandacht, sociaal contact en menselijke verbinding kunnen aan de basis staan van zo’n energiecrisis.

Uit een depressie komen en een nieuwe episode voorkomen kan door weer op te laden, bepaalde levensregels in acht te nemen (waaronder rust, regelmaat en voldoende slaap) en onderliggende oorzaken te onderzoeken. In Gebroken wilskracht komen al die onderwerpen stuk voor stuk aan bod. Zoals angsten – voor verlies, voor afwijzing, voor terugval na een depressie, sociale angst – , fysieke en mentale uitputting, emotionele leegheid, aanhoudende stress en overprikkeling en hypochondrie, maar ook krenking en verlatingsangst. En de noodzaak van zelfonderzoek en introspectie.

Al met al een mooi en heel compleet boek met veel zinnige informatie, uitleg en tips, zowel voor degene die een depressie ervaart als degene die moet toezien hoe een naaste met depressie moet zien te dealen. En geschreven met een bepaalde luchtigheid en humor, waarin Wijnbergs achtergrond in de provocatieve psychologie duidelijk doorklinkt.

 

Gebroken wilskracht: De ziekte die depressie heet en hoe je ervan geneest door Jeffrey Wijnberg (Uitgeverij Scriptum, € 16,95).