In Mijn Geheim (2016): Drie generaties, één ziekte. Deel I. Vader Ruud (64): ‘Ik begreep er niets van, tot ik zelf aan de beurt was’ - Diagnose Depressie
773
post-template-default,single,single-post,postid-773,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode_grid_1300,qode_popup_menu_push_text_right,footer_responsive_adv,hide_top_bar_on_mobile_header,qode-content-sidebar-responsive,columns-4,qode-theme-ver-10.1,wpb-js-composer js-comp-ver-5.0.1,vc_responsive

In Mijn Geheim (2016): Drie generaties, één ziekte. Deel I. Vader Ruud (64): ‘Ik begreep er niets van, tot ik zelf aan de beurt was’

 

Sommige ziektes treffen meerdere generaties binnen één familie. Zoals depressie. Hoe is het om op te groeien met een depressieve moeder, zelf meerdere depressies te krijgen en te zien hoe je broers en je kind eraan onderdoor gaan? Hoe is het om als zevenjarige je vader te verliezen aan zelfdoding? Of om als jonge moeder in een psychiatrische kliniek te belanden en niet meer voor je kind te kunnen zorgen? In Mijn Geheim vertelden Vader Ruud (64), dochter Bregtje (39) en nichtje Roxanna (31) over de schaduw die over hun familie hangt.

Ruud: “Wij zijn familiair belast. Mijn moeder kreeg gedurende haar leven meerdere depressies, variërend van mild tot zeer ernstig. Ze is herhaaldelijk opgenomen geweest in psychiatrische klinieken. Ook wij, haar vijf zoons, ontkwamen er niet aan. Mijn oudste broer Ron, met wie ik vijf jaar scheel, is eraan onderdoor gegaan. Nadat hij een jaar was behandeld in een kliniek, stapte hij zelf uit het leven. Op 30 juni 1992. Die datum staat in mijn geheugen gegrift. Hij was net ontslagen uit de kliniek, nog geen maand thuis. Niemand had het zien aankomen. Hij was pas vierenveertig jaar. René, de broer die tussen mij en Ron in zit, heeft al sinds zijn achttiende psychiatrische problemen. Alleen mijn twee jongste broertjes en ik zijn weer beter geworden.”

Schaamte
“Een depressie overkomt je. Het is er opeens. Je kunt er niets aan doen, het slechts ondergaan en uitzieken. Het is een reactie van het lichaam op een periode van langdurige stress. Ik spreek uit eigen ervaring. Ik kon maar niet begrijpen hoe mijn moeder en mijn vier broers zo depressief konden zijn. Tot ik zelf rond mijn vijftigste aan de beurt was, na een – dat begrijp ik achteraf, destijds had ik het niet zo in de gaten – langdurige periode van stress. Het begon met midden in de nacht wakker worden, badend in het zweet. Ik voelde angst, een enorme angst. De eerste paar nachten ontkende ik nog dat er iets aan de hand was. De nachten erna raakte ik langzaam gesloopt. Wekenlang sliep ik niet.

’s Nachts transpireerde ik aan één stuk door en voelde ik me rusteloos. Dan liep ik in het holst van de nacht in het donker rondjes door het huis en had ik ondertussen angst om… alles. Mijn angst was irreëel, maar voelde levensbedreigend. Door het structurele slaapgebrek raakte ik uiteindelijk zo vermoeid dat ik niet meer in staat was om te werken. Ik moest me ziek melden. Het kostte me grote moeite om tegenover mijn baas onder woorden te brengen waarom ik ziek was en niet meer functioneerde. Uiteindelijk ben ik drie maanden thuisgebleven.

 

‘Midden in de nacht werd ik wakker, badend in het zweet.
Ik voelde angst, een enorme angst’

 

In de periode dat ik thuiszat, ging ik steeds minder naar buiten. Ik schaamde me om hoe ik me vanbinnen voelde en dacht dat mijn geestesgesteldheid feilloos van mijn gezicht af te lezen was. Ik voelde me onzeker, twijfelde aan mezelf en aan alles. Ik zag mezelf als een mislukkeling. Ik vond dat ik niets kon en het niet waard was om op deze wereld te zijn. Op de momenten dat ik in mijn eentje door het bos wandelde – op tijdstippen waarvan ik wist dat ik onderweg geen mens zou tegenkomen – speurde ik alle bomen af, op zoek naar stevige, geschikte takken om mezelf aan te verhangen. Natuurlijk wist ik dat ik zoiets niet mocht doen. Alleen al vanwege mijn kinderen. Zoiets kon en mocht ik hen niet aandoen. Tijdens die eenzame wandelingen voelde ik me compleet machteloos.”

Psycholoog
“Ik wilde zo graag weer mezelf worden. Maar dat gebeurde helaas niet. Ik zocht hulp bij een maatschappelijk werker, die mij na ettelijke gesprekken doorstuurde naar een psycholoog. Ook die kwam er niet uit. Het hielp mij geen snars om te praten over mijn jeugd, mijn verleden. Erg leuk was mijn jeugd niet geweest. Mijn moeder stond er alleen voor met vijf jongens. Werken, huishouden, voor haar kinderen zorgen – ze kon het niet aan. Ze viel vaak flauw en voelde zich vaak beroerd. Ze werkte wel, maar regelmatig kwam ze eerder uit haar werk omdat ze zich onwel voelde. Een collega bracht haar dan thuis en vervolgens dook ze meteen haar bed in. Daar bleef ze dan een paar dagen in liggen, in het donker, met de gordijnen dicht. Als kinderen – ik zal een jaar of negen, tien, of misschien nog jonger geweest zijn – hielden we ons stil als onze moeder depressief in bed lag. We kleedden onszelf aan en gingen zelf naar school. Als er ’s avonds niet gekookt was, smeerden we onze eigen boterhammen. En als de boodschappen op waren, ging een van de oudere broers boodschappen doen. Na een paar dagen kwam onze moeder weer uit bed en haalden we opgelucht adem. Tot de volgende keer dat het weer raak was. En dat gebeurde steeds vaker. Als jong kind had ik heel goed door dat het niet goed ging met mijn moeder. Dat ze ziek was. Maar wat kon ik doen? Ik was te jong. Ik voelde me machteloos. Het enige wat ik kon doen was mijn gevoel blokkeren en de zorgen om mijn moeder van me afzetten. Alleen zo kon ik ermee omgaan. Zodra het kon, op mijn zeventiende, ben ik het huis ontvlucht en in militaire dienst gegaan. Ik heb dus bepaald geen fijne jeugd gehad. Maar ik was er nooit eerder depressief van geworden – waarom nu dan wel?”

Fysieke depressie
“Uiteindelijk ging ik naar een psychiater. Hij schreef me antidepressiva voor. Ik heb acht verschillende soorten kort geprobeerd. Maar mijn klachten verergerden alleen maar door de medicatie. Op basis van mijn symptomen, concludeerde de psychiater uiteindelijk dat ik een fysieke depressie had. En dat ik die, aangezien medicatie niet hielp, maar gewoon moest uitzieken. Bij een psychische depressie is er sprake van een gebeurtenis die je niet kunt loslaten, waardoor je gedeprimeerd raakt. De fysieke variant is een waarschuwing van je lichaam bij langdurige stress. Zo word je gedwongen om dingen anders te doen.
Psychisch of fysiek, zo’n depressie is een lastige en zware periode. Achteraf snap ik wel waarom mensen die het zelf nooit hadden meegemaakt niets begrepen van mijn situatie. Net zoals ik de depressies van mijn broers en moeder niet begreep. Als je het zelf niet ervaren hebt, is het niet te doorgronden. Gelukkig ben ik er weer bovenop gekomen.

 

‘Wat ik voor ogen houd tijdens een depressie, is dit:
op een dag is alles weer voorbij’

 

Het was heel pijnlijk om mijn eigen dochter in 2013 in een zware depressie te zien wegzinken. Ik heb geprobeerd om haar vanuit mijn eigen ervaringen uit te leggen wat er met haar aan de hand was en wat ze kon verwachten, maar ze wilde er niets van weten. Ik wist dat het ernstig was en langdurig zou zijn. Dat ook zij zou moeten uitzieken. Maar ik heb er altijd vertrouwen in gehad dat het uiteindelijk over zou gaan en dat ze eruit zou komen. En dan sterker!

Wat ik voor ogen houd tijdens een depressie – en ik heb er nu twee gehad – is dit: op een dag is alles weer voorbij. Het duurt een tijd, maar het gaat over. Je komt er sterker uit. Ik besef dat mijn valkuil langdurige stress is en dat ik dat moet zien te vermijden. Je kunt er niets aan doen. Je relatie, je echte vrienden, je huis, je baan, alles staat op het spel. Je kunt alles verliezen. Maar als het je lukt om geen gekke dingen te doen, en je vast weet te houden aan je dagelijkse routine en doorgaat – hoe moeilijk dat ook is, hoeveel energie het je ook kost – dan komt er een dag dat het voorbij is. Dan ben je weer jezelf.”

 

Dit portret, waarin vader Ruud (64) vertelt over zijn depressie, is onderdeel van een drieluik dat verscheen in Mijn Geheim. Meer lezen? Lees het verhaal van dochter Bregtje (39) hier en van nichtje Rox (32) hier.  Alles lezen? Het hele artikel lees je hier.